اهل‌کاشانم
#خالوئی‌انوشه‌علی
کنشگر حوزه‌ی محیط زیست و منابع طبیعی

جان ده‌ها هزار دام سبک در دشت کاشان در مخاطره تب برفکی ست. تنها در شهرستان کاشان چیزی حدود ۱۱۰ هزار واحد دامی مجاز در مراتع مشغول چرا هستند.

اپیزود اول:
این روزها در عموم محافل دام و مرتعی، صحبت از واکسیناسیون دام‌ها برای جلوگیری از گسترش «بیماری تب برفکی» ست.
«شبکه دام پزشکی کاشان» ، در تاریخ ۲۸ آبان‌ماه طی مکاتبه‌ی با مدیرعامل «شرکت تعاونی مرتعداران کاشان» درخواست تسریع در واکسیناسیون دام‌های سبک (بز و گوسفند) نموده است.
دامپزشکی کاشان، از تهیه واکسن تب برفکی «مونوالان سویه (SAT1)« از «مراکز مایه‌ی‌کوبی مجاز» تاکید نموده است.
البته در نامه ذکر شده، واکسیناسیون در زمان بارداری، باعث پایداری ایمنی در نتایج دام‌های سبک خواهد شد.

اپیزود دوم:
پیرو گسترش گستردهٔ این بیماری در کشور، «تب برفی» توجه کارشناسان حوزه‌ی محیط زیست را نیز به خود معطوف کرده است.
روزنامه زیست محیطی  «پیام ما» در يادداشتی تحت عنوان :«فاجعه در کمین کرکس‌ها»  به دغدغه‌ی زیست محیطی، ابعاد و تاثیرات خطرناک این بیماری بر «گونه‌های گوشت‌خوار طبیعت » اشاره می‌کند، خاصه پرندگان شکاری مانند:  «دال‌ها» یا «کرکس‌ها».
در یادداشت، به مخاطرات زیست محیطی این بیماری بر روی سگ‌سانان، عقاب‌ها، کرکس‌ها و کلیه لاشه‌خوارانی اشاره می‌کند که از لاشه‌ی مسموم دام‌های سبک، تغذیه می‌کنند.

آنجا آمده، در اوایل دهه‌ی  ۲۰۰۰ در جنوب آسیا بخصوص هند بیماری تب برفکی در دام‌ها گسترش می‌یابد، متأسفانه جوامع محلی از  «داروی دیکلوفناک» در دام‌های اهلی استفاده می‌کنند.
استفاده از دیکلوفناک همانا و،
حذف شدید گونه‌های ارزش‌مند همان.

در بخشی یادداشت، به اثرات ناخوشایند کاربرد «دیکلوفناک» ابتدای دهه ۲۰۰۰ میلادی اشاره می‌کند، که چگونه جمعیت ۹۱ تا ۹۸ درصدی  «پرندگان شکاری» بخصوص کرکس‌ها از بین رفته‌اند.

لاشه‌خوارانی، که در طبیعت از لاشه‌ی قربانیان تب‌برفکی تغذیه کرده بودند، همه متأثر از دیکلوفناک، دچار نارسایی‌های کلیوی شده و سپس مرگ.

اپیزود سوم:
تنها افزون بر ۱۱۰ هزار واحد دامی سبک درمراتع شهرستان کاشان زندگی می‌کنند، در مراتع چرا می‌کنند و بعلت دوری از شهر و دسترسی کمتر به خدمات دامپزشکی،
این‌که چقدر مدیریت ادارات مرتبط بتوانند آموزش بدهند که دام‌های آلوده‌ی در مراتع، رهاسازی نشوند.
این‌که دام‌های آلوده چگونه معدوم شوند؟
این‌که از چه داروهای و از کدام مراکز معتمد، آن‌هم، داروهای اصلی و غیرتقلبی، استفاده کنند؛ همگی مستلزم بسیج نیروهای داوطلب مردمی و  «پایش گله‌ها» دارد.
نویسنده در ادامه‌ی ذکر مخاطرات زیست محیطی حذف گونه‌های شکاری در طبیعت درهمان بازه اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی، می‌آورد:

«کاهش جمعیت کرکس‌ها به‌طور غیرمستقیم باعث مرگ سالیانه بیش از صدهزار انسان در «شبه‌جزیره‌ی هند» شد. متعاقب آن، «افزایش جمعیت سگ‌های بلاصاحب» و شیوع «بیماری هاری» ، «بیش از ۶۹ میلیارد دلار» خسارت اقتصادی، به‌دلیل  «مرگ‌ومیر زودرس» در انسان‌ها و کاهش جمعیت دامی این کشور، به بار آورد.»

اپیزود آخر؛
توصیه‌های کارشناسی:
راهکارهای کارشناسی که می‌تواند صدمات این بیماری را بر پیکره‌ی محیط زیست دشت‌کاشان به حداقل برساند عبارتنداز:
۱-آموزش مرتعداران دو شهرستان به تعداد ۲۲۰۰ مرتعدار در دستور کار قرار گیرد.
۲-پایش میدانی برای رصد، در صورت وجود جمع‌آوری و امحاء لاشه‌های آلوده و یا رها شده در مراتع، صورت پذیرد.
۳-بررسی شود داروهای غيرمجاز تب برفکی از دسترس مرتعداران و دامداران سبک خارج شود.
۴-آموزش روستائيان و دامداران روستایی حاشیه‌ی مناطق چهارگانه زیست محیطی دو شهرستان در دستور کار قرار گیرد.
۵-جوامع محلی آموزش ببینند تا در  صورت تجمعات پرندگان شکاری و یا سگ‌سانان در اطراف لاشه‌های رها شده، لاشه‌ها را معدوم نموده تا از آلودگی پرندگان پرهیز شود.
۶- هماهنگی مدیریت دو شهرستان و اتخاذ تصمیمات کارشناسی و دعوت از کارشناسان استانی و خارج از شهرستان تا ابعاد زیستی محیطی این مخاطرات را روشن نماید.