خالوئی‌انوشه‌علی
کنشگر حوزه‌ی محیط زیست
و منابع طبیعی

این‌جا «یخاب» است، ابوزیدآباد، «منطقه‌ی چاه عروس» ، «اکوکمپ باباپرویز» ، با نظر اداره‌ی حفاظت از محیط زیست آران و بیدگل، برای مشاهدات میدانی پرندگان این منطقه دو روز برنامه‌ریزی شده است.

پناهگاه یخاب، زیستگاه غنی از تنوع گونه‌های پرنده است. از انواع گنجشک‌سانان تا باقرقره‌ها، از انواع عقاب‌ها تا گونه‌ی ارزش‌مند هوبره‌ها.

هدف مطالعه‌ی اثرات تغییر اقلیم و خشک‌سالی بر تنوع و تراکم پرندگان، بخصوص باقرقره‌ها یا کوکرها ست.
مدیریت اکوکمپ باباپرویز، بر عهده‌ی یکی از پسران است، «محمد»
محمد، حقیقتاً یک محیط‌بان تمام‌عیار است. به جهت فعالیت‌های اکوکمپ و گردشگری، هر روز مسافت ابوزیداباد تا چاله عروس را باید بپیماید.

عشق خدمت به باقرقره‌ها، مشقت سختی طی مسافت چند ده کیلومتری از ابوزیدآباد را، تسهیل می‌کند.

محمد دائم آبشخور باقرقره‌ها را با تراکتور، تمیز، کف‌روبی و مراقبت می‌کند.

روز پنجشنبه ساعت شش صبح از کاشان حرکت می‌کنیم، هشت صبح می‌رسیم سر کومه، کومه‌ی که به لطف محمد ساخته شده، می‌نشینم. تا پنج بعدازظهر. شدت طوفان و ماسه‌های بادی امان ما و باقرقره‌ها را بریده ‌

متأسفانه خشکسالی و تغییرات اقلیمی و بالطبع کاهش منابع غذایی، روی تنوع و تراکم پرندگان بخصوص باقرقره‌ها تأثیر مستقیم گذاشته است.

شب، در کمپ اتراق می‌کنیم، صبح جمعه، ساعت چهار به کومه باز می‌گردیم، بازرسی اولیه کومه از خزندگان و حشرات گزنده را بررسی می‌کنیم، از مار دیروز که میهمان سقف کومه‌ی ما بود فعلأ خبری نیست. یا شاید زیرکانه مخفی‌شده است.

محو رفتارشناسی باقرقره‌ها می‌شویم، دوگونه‌ی شکم سیاه و گندمی، گونه‌های غالب باقرقره‌های یخاب هستند.

در یک کلام، باقرقره‌ یعنی حکمت، نظم، هوشمندی و زیبایی و وقار به تمام معنا

به یک‌باره تمام جمعیت پرواز می‌کنند، آیا از حرکات ریز لنز ما نرسیده‌اند؟ خیر!
سلطان آسمان برای نوشیدن آب بر کنار آبشخور نشسته است، جثه‌ی کوچک آن، حدث خانواده‌ی شاهین‌ها می‌دهد، ولی تیپولوژی منقار، پاها، پنجه و حرکات، خبر از خانواده‌ی عقاب‌ها می‌دهد.

به هیچ یک از خانواده‌ی عقاب‌های پناهگاه حیات وحش یخاب نمی‌نماید.
تصاویر را در گروه‌های تخصصی پرنده‌نگری به اشتراک می‌گذاریم.
بله، خبرهای خوش، از رکوردی جدید، برای اثباتی دیگر از ارزش‌مندی پناهگاه یخاب.

کوچک‌ترین عقاب ایران، «عقاب پرپا» ، میهمان «اکوکمپ باباپرویز» در پناهگاه یخاب است.

عقاب پرپا بعد از عقاب‌های شاهی، استپی و دم سفیددریایی و طلایی پنجمین عقابی است که تنوع زیستی یخاب را غنی می‌بخشد.
این پنجمین گونه‌ی است که اینجانب برای این منطقه رکورد کرده و به فهرست ١٢۴ گونه‌‌ی یخاب اضافه کرده است.

از امتیازات پناه‌گاه یخاب، وجود یک جمعیت زیست محیطی قوی در ابوزیدآباد است، «انجمن حمایت از محیط‌زیست ابوزیدآباد» در کنار قرقبانان محلی و اشرافیت اداره‌ی حفاظت از محیط‌زیست و دلسوزانی چون محمد، زیستگاهی مطمئن خلق کرده است.

عقاب‌های پرپا از منظر حفاظتی در فهرست پرندگان حمایت شده ایران قرار داشته و دارای ارزش حفاظتی است.
زیستگاه اصلی آن ارتفاعات کوهستانی البرز و زاگرس است.
گستردگی بال‌های این کوچک‌ترین عضو خانواده‌ی عقاب‌ها، حداکثر ۱۲۰ سانتی‌متر است.
تک همسر است، و از گونه‌های خزندگان، پرندگان و جوندگان تغذیه می‌کند.