اهل‌ کاشانم
خالوئی‌انوشه‌علی
کنشگر حوزه‌ی محیط زیست و منابع طبیعی

اپیزود اول:
برای شناسایی گونه‌های گیاهی و جانوری منطقه‌ی حفاظت‌شده‌ی‌قمصر و برزک کاشان، از روستای قزاآن عازم بخش‌های از منطقه می‌شویم.

مراتع روستایی قزاآن بخشی از این منطقه است، برآورد می‌شود این مرتع یک ششم از کل مساحت منطقه را در برگیرد.

حدود ۶ کیلومتر کوهنوردی می‌کنیم تا به محل مورد نظر برسیم، در طول مسیر، حواس‌مان به همه‌ی جوانب هست.

برای مستندسازی گونه‌ی پرنده، ۱۲ کیلومتر پیمایش می‌کنیم، البته وجود تجهیزات سنگین عکاسی، پیمایش‌مان را سخت‌تر می‌نماید. متأسفانه تنها ۱۳ ثانیه مؤفق می‌شویم، مستندی از دوست‌مان ثبت کنیم.

اپیزود دوم:
تعدادی موتورکراس سوار، با حضور غیر مجاز در منطقه‌ی حفاظت شده، آرامش‌ما و ساکنین آنجا را مختل می‌کند.

باید برگردیم، نان‌مان آجر شده است، شرایط عکاسی دیگر فراهم نیست، در مسیر برگشت با صحنه‌ی عجیب روبرو می‌شویم.

لازم‌ست یادآور شویم، هرگونه حضور در مناطق چهارگانه‌ی محیط‌زیست کشور، مستلزم رعایت دستورالعمل‌های خاص زیست‌محیطی و مجوزهای ورودست، البته ورود وسایل نقلیه مخاطره آمیز، خود چالشی‌ست پرمخاطره و غیرقانونی .

اپیزود سوم:
در مسیر برگشت، با «کلنی از مورچه‌های خاص» مواجه می‌شویم، البته با رفتارهای غیرمعمول؛

در اثر تردد موتورهای کراس، بسیاری از مورچه‌‌ها و حتی خود کلونی صدمه دیده‌ ست، موتورسوران رفته‌اند و درکی از این حجم تخریب‌ ِکُلونی، ندارد.

دکتر شاهرخ پادشاهی راد، در کتاب «مورچه‌های ایران» تنوع مورچه‌های ایران را با ۲۴۳ گونه در ۳۵ خانواده برآورده کرده‌اند.

سایز مورچه‌ها، رنگ، بزرگی شکم، بزرگی سر، رفتار و حالات، نشان از خاص بودن دارد.

با بررسی منابع، به «مورچه‌ی نجار فلوریدا»،می‌رسیم. گونه‌ی‌ بارنگ قرمز آتشی، سر و شکم بزرگ، ترددهای سریع با رفتارهای تهاجمی.

محققین ادعا می‌کنند، این گونه در عین یک زندگی اجتماعی-تهاجمی، رفتارهای درمانگری و پرستاری نیز دارد، مورچه‌های پرستاری که در رفتارهای شگفت‌انگیز، اقدام به «جراحی» اندام مجروح هم‌نوعان کرده تا جان‌شان را نجات دهند: «مورچه‌های نجار فلوریدای جراح»

حالا دلیل رفتارهای پرازدحام کلونی را فهمیده می‌شود، مجروح و زخمی شدن بسیاری از اعضای کلونی، پرستاران و مددکاران کلونی را به تکاپو واداشته.

وظیفه‌ی کلونی‌های مورچه‌های نجار فلوریدای، سلامت طبیعت، خاک، تمیز نمودن خاک‌سطحی باغات کشاورزی و مراتع، از چوب و درختان پوسیده و آفت‌زده است.

مورچه‌های نجار فلوریدای قزاآن در حاشیه‌ی رطوبت رودخانه با تغذیه از چوب‌های افتاده و گیاهان پوسیده، در پاک‌سازی و سلامت طبیعت، نقش به سزایی دارند.

اپیزود آخر:
جوانان موتورسوار مدت کوتاهی در منطقه سواری کردند و رفتند، ولی هیچ‌گاه از صدمه‌ی که به جمعیت کلونی و تخریبی که به لانه‌ی مورچه‌ها وارد کرده‌اند، باخبردار نخواهند شد.

«گاهی رَد چرخ‌های موتورسواران در یک منطقه حفاظت‌شده، فقط خاک را جابه‌جا نمی‌کند؛ بلکه شبکه‌ای از حیات زیر زمینی را که سال‌ها برای شکل‌گیری آن طبیعت وقت صرف کرده، در دقایقی کوتاه تخریب می‌کند. مواظب رد چرخ‌های موتورها‌یمان باشیم»