منطقه‌ی‌حفاظت‌شده قمصر و برزک کاشان

الف)«پونه‌سای قهرودی» در مراتع قهرود و قزاآن
نیازمندی‌های انسان به ترکیبات ثانویه‌ی گیاهان در حال افزایش‌ست.

عدم شناخت بسیاری از گیاهان و اطلاعات عوامانه کف کوچه و بازار، هم جان انسان‌ها را به مخاطره می‌اندازد، هم بانک تنوع‌زیستی و گونه‌های گیاهی را از بین می‌برد.

این‌که دقيقا کدام گونه‌ی گیاهی چه خواصی دارد مستلزم مطالعات میدانی و آزمایشگاهی دقیق است و نمی‌شود به اطلاعات عامه‌پسند بازار اکتفا کرد.

خانواده‌ی نعناعیان جزو خانواده پرمخاطب است. اعضای این خانواده از اقبال زیادی برخوردارند و مصرف روزمره دارند.

جنس «پونه‌سای‌ها» هم مانند «جنس‌های نعناعیان» و «پونه» از اقبال قابل توجهی برخورداراست.
دکتر مظفریان، گیاه‌شناس؛ در کتاب شناسایی گیاهان دارویی و معطر ایران جنس پونه‌سای‌ها یا «نه‌پتا» را دارای ۷۳ گونه معرفی می‌نمایند.

یکی از این گونه که در مراتع روستایی و ارتفاعات سایه گیر می‌روید، گونه‌ی «پونه‌سای‌ قهرودی» است.
شناخت کافی درباره‌ی گونه‌های مختلف این جنس نیست، خاصه گونه‌ی بومی «مراتع قهرود و قزاآن» که به نام «قهرودجان» نامگذاری شده است.

شایسته است شرکت‌های دارویی و مطالعاتی خصوصی در شهرستان کاشان یا بخش قمصر بعنوان اسپانسر روی این گونه، تسهیل فرمایند مطالعات دانشجویی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتر صورت پذیرفته تا از تمام ظرفیت‌های مراتع و طبیعت بخش قمصر و برزک استفاده‌ی بهینه گردد.

ب) جاشیرهای قزاآن

طبیعت قزاآن در اردیبهشت‌ماه و قبل از ورد دام و گله‌های مهاجر، زیبایی دوچندان دارد. هرچند بهار و زمستان منتهی به سال ۱۴۰۵، از منظر بارندگی، به نظر می‌رسد سالی نچندان مطرحی باشد، ولی با این حداقل بارندگی ها هم طبیعت آنجا از جنس دیگری ست.

خانواده‌ی چتریان در کنار جاشیرها، و تنوع رنگ عالی مابین گونه‌های گیاهی دیگر، مراتع روستایی قزاآن را برای یک طبیعت گردی، دلچسب و گوارا می‌کند.

مراتع روستایی قزاآن دارای دو گونه‌ی مهم جاشیرهای ایران است. دکتر مظفریان، گیاه‌شناس برجسته، خانواده‌ی جاشیرهای ایران را دارای ۱۴ گونه برمی‌شمارد.

همچنین این خانواده را جزو گیاهان معطر با ارزش تولید علوفه می‌داند. ایشان معتقداست، هرچند در سنوات اخیر مطالعات مهمی روی این خانواده انجام شده، ولی پیرامون تأثیرات درمانی و ترکیبات ثانویه‌ی آن نیازمند مطالعات بیشتری ست.

دو گونه‌ی از جنس جاشیر که در مراتع روستایی قزاآن می‌توان مشاهده کرد گونه‌ی «جاشیر صخره‌روی» یا «خرکول» است و گونه‌ی دیگر «جاشیر معمولی» ست.

تنوع رنگ و الوان جاشیر معمولی یکی از زیباترین و منحصر به فرد ترین چشم‌اندازهای طبیعی را در مراتع روستایی کاشان خاصه جاده‌ی منتهی به میدان ویشنگ در مراتع ییلاقی برزک و جاده‌ی منتهی به میدان تخت جور قزاآن به نظاره بنشینید.